Tuesday, March 20, 2007

Σχολικά βιβλία Ιστορίας

Και μόνο ο τίτλος του post μου προκαλεί δυσανασχέτιση. Είναι σαν να λέμε "κβαντομηχανική νηπιαγωγείου". Η Ιστορία είναι κάτι πολύ περίπλοκο, που για την κατανόηση της απαιτούνται βαθύτερες γνώσεις άλλων επιστημών (κοινωνιολογία, οικονομία, πολιτικές επιστήμες, νομική κτλ) και μου είναι πραγματικά αδύνατο να φανταστώ πως μπορούν να παρουσιαστούν τέτοια θέματα σε 10χρονα παιδάκια. Αν στο παραπάνω προσθέσουμε το γεγονός ότι όλη η έμψυχη εκπαιδευτική υποδομή της Ελλάδας δεν αξίζει ούτε για το Καιάδα, τί να περιμένει κανείς από ένα σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας;;;

Η ιστορική αλήθεια είναι δυσεύρετη. Για την ακρίβεια, ακριβής αντίληψη των γεγονότων βρίσκεται μόνο διασταυρώνοντας εξειδικευμένα ακαδημαϊκά βιβλία και πηγές, όπου εκεί η αλήθεια είναι πολύ πιο σύνθετη από τις φασιστοελληναράδηκες φανφάρες του Χριστόδουλου, του Ψωμιάδη ή της μέσης σιχαμένης φιλολογίνας. Η σύνθετη σκέψη είναι το άκρως αντίθετο της εθνικιστικής προπαγάνδας. Στο φασιστικά ιδεολογικά οικοδομήματα, υπάρχουν μόνο καλοί-κακοί με μόνη πολυπλοκότητα το όταν νικάνε οι πρώτοι είναι επειδή είναι ο Θεός μαζί τους κι αν νικάνε οι δεύτεροι κάπου θα υπάρξει κάποιος Μαρμαρωμένος Βασιλιάς να εκδικηθεί. Τί ρόλο μπορεί να παίξει λοιπόν ένα εκ των πραγμάτων αποτυχημένο επιστημονικά εγχειρίδιο Ιστορίας; Όπως υπέροχα έθεσε ο Leviathan στο e-rooster:
"Κατ΄εμέ τα σχολικά βιβλία ιστορίας έχουν διττό ρόλο. Επιφανειακά είναι βιβλία ιστορίας, αλλά στην βαθύτερη τους διάσταση είναι βιβλία μυθολογίας και διάπλασης εθνικής συνείδησης. Υπό αυτή την έννοια η ιστορία δεν είναι απλή καταμέτρηση γεγονότων, αλλά κατασκευή ρόλων και αφηγημάτων στα οποία υπάρχουν ήρωες και αντιήρωες, καλοί και κακοί, ιδέες που είναι υποτίθεται προαιώνιες κοκ."

Ο σκοπός του εθνικού προπαγανδιστή είναι σαφής: "εσύ καλός, σκοτώσει Τουρκαλά κακό, ο Θεός μαζί μας, η Δύση εναντίον μας κι αν ακούσεις κάτι αντίθετο είναι Σιωνιστική Συνομωσία". Τί καλύτερο να έχεις φρέσκο κρέας από τα γεννοφάσκια του κολλημένο με τέτοια τερατουργήματα, έτοιμο να πάει να πεθάνει για να υπηρετήσει τις νοσηρές φαντασιώσεις του κάθε Χριστόδουλου.

Μπορεί όμως να απαλοιφθεί η Ιστορία ως σχολικό μάθημα; Δυστυχώς όχι. Στους μικρούς μας φίλους τα ερωτήματα "που βρίσκομαι κι από που προήλθα" εκτός από θεολογική και βιολογική έχουν και κοινωνική παράμετρο και οφείλουμε να δώσουμε απαντήσεις. Και οι απαντήσεις αυτές δεν μπορεί να εθνικιστικά παραληρήματα με συναισθηματική φόρτιση του στυλ "αααααχ τη χάσαμε την έρμη τη Σμύρνηηηηη πανάθεμα σας Τουρκαλάδες!!!" αλλά απαντήσεις με επιστημονική αλήθεια κι αποστειρωμένα από κάθε είδους συναίσθημα. Σε αμφιλεγόμενα θέματα μπορούν να υπάρχουν παραπομπές σε διάφορες πηγές. Να παρουσιάζονται όλες οι απόψεις και να τονίζεται ότι η ανθρώπινη Ιστορία ΔΕΝ είναι σαπουνόπερα μιάς μικρής πλην τίμιας χώρας αλλά μία αλληλουχία γεγονότων με πολυπαραμετρικούς παράγοντες.

Όπως λοιπόν τα θρησκευτικά θα πρέπει να διδάσκονται ως μία ουδέτερη επισκόπηση των θρησκειών (δε νομίζω να περιμένετε να διδάσκεται υψηλή θεολογία στα σχολεία) έτσι και το μάθημα της Ιστορίας θα πρέπει να κινηθεί προς αυτήν την επιστημονική κατεύθυνση.

12 comments:

Eugenia said...

Well said Storm. Agreed on the neutral religion study and the history books.

One thing that I hated during school more than the "Turks bad - Greeks good" theme in the history classes, was the fact that no world history is really taught in Greece.

Except the 3rd Gymnasiou where there is a generic book about Europe's history on-the-go, ALL other of my years in school were only about or very related to Greece!

Even today, if I go ask my (non-university) girlfriends in Greece who Napoleon was or who DaVinci was, they would probably just say "akousta tous exw".

This is unacceptable IMO and it is not their personal failure, but Greece's. Greece's educators must go off their horse and provide a full picture of how the world came to be today.

Pixie said...

Πόσο δίκιο έχεις και πόσο αποστειρωμένη και φιλτραρισμένη είναι η γνώση που παίρνουμε στο σχολείο σε μια ηλικία που διαμορφώνουμε αντιλήψεις.Πραγματικά και η Ιστορία και τα θρησκευτικά θα έπρεπε να διδάσκονται όσο πιο αντικειμενικά γίνετε και να υπάρχει μια αντικειμενική παρουσίαση των γεγονότων στην ιστορία και μια εισαγωγή στον κόσμο των θρησκειών στα Θρησκευτικά.Οι αλλάγες θα πρέπει να ξεκινήσουν απο τις μικρές τάξεις.Είναι απαράδεχτο να εξαρτάται η γνώση αποκλειστικά απο το προσωπικο ενδιαφέρον του παιδιού που θα το κάνει να ψάξει περισσότερο ή απο έναν καθηγητή που δεν διδάσκει αποκλειστικά την ύλη αλλά ενδιαφέρεται.

ion said...

Η Ιστορία είναι απαραίτητη και δεν θα πρέπει να απαξιώνεται και να ταυτίζεται με ακραίες φωνές που στο όνομά της εκτοξεύουν σοβινιστικές μπούρδες

Περίεργος said...

Και γιατί να υπάρχει καν μάθημα Θρησκευτικών, ακόμα κι αν είναι συγκριτική θρησκειολογία. Τόσο σημαντικό είναι για να τρώει τόσα σχολικά χρόνια; "Κανονικά", η θρησκειολογία (λέμε τώρα) θα έπρεπε να αποτελεί μέρος μόνο άλλου μαθήματος όπως η Κοινωνιολογία, και αυτό μακριά από το Δημοτικό, όπου να μπορούν οι μαθητές να έχουν κάποια εμπειρία ζωής και λίγο κριτικό μυαλό.

Συγγνώμη για την ελαφρά παρεκτροπή, αλλά ίσως με αφορμή την Ιστορία να κριτικάρουμε και όλο το σχολικό πρόγραμμα, μια και άνοιξε η συζήτηση.

Eugenia said...

I think that religion study is good for a single year using high-school. Think of it as intro to Sociology and as philosophy that should follow in later years of the education. But 1 hour per week, for 1 year, I think it warrants it.

Too many people died for them. ;-)

Eugenia said...

s/using/during

ο δείμος του πολίτη said...

Ενώ σε γενικές γραμμές συμφωνούμε διατηρώ κάποιες ενστάσεις. Τα έχω θέσει ήδη στο παρελθόν(για
τη διδασκαλία της Ιστορίας
, όχι άλλοι αυτόκλητοι προστάτες) και δεν θέλω να φάω το χώρο σου με τα ίδια σχόλια.

Pixie said...

που είσαι storm?

Stormrider said...

@eugenia
πολύ σωστά τα λες, όποιον και να ρωτήσεις όσον αφορά την Ιστορία άλλων λαών θα σου απαντήσει με μία ραγιάδικη ψωρουπερηφάνεια "γιατί, είχαν ιστορία;"

@pixie
ήμουν πολύ φορτωμένος pixie μου αυτή τη βδομάδα με τα μαθήματα κτλ... θα επιστρέψω δρυμήτερος με μία σειρά από 3-4 post που ελπίζω να σου αρέσουν!

@ΙΟΝ και περίεργος
πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις και προσυπογράφω

@δείμος
πολύ ενδιαφέροντα post, η καλύτερη παραπομπή για το post μου

Stormrider said...

@pixie
ωστόσω στενοχωρήθηκα λίγο με την απότομη φυγή του optimus....

Pixie said...

Θα σε περιμένω. Ο optimus μου έστειλε mail και μου είπε οτι θα επιστρέψει και ότι ήταν ένα ξέσπασμα, μια παύση που θα τον βοηθήσει λίγο να ασχοληθεί με τη δουλειά του.Ακουγόταν καλά και πολύ χαίρομαι γιατι διαβάζοντας το άρθρο ανησύχησα δεν σου το κρύβω.
Μην μου αποχωρήσεις και εσύ
΄)

Anonymous said...

Δεν έχω ιδέα τι έχει γραφτεί μέσα στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας, αλλά και ελάχιστα σχόλια έχω ακούσει από τα ΜΜΕ.

Δεν πιστεύω ότι η Ιστορία είναι "κβαντομηχανική". Η Ιστορία απαρτίζεται από τα γεγονότα και από τις κρίσεις που γίνονται για αυτά τα γεγονότα. Αυτό φαίνεται σε όσα ιστορικά κείμενα έχω διαβάσει. Το post υποδηλώνοντας ότι η Ιστορία είναι "κβαντομηχανική" μου προκαλεί την υποψία ότι ο συγγραφέας του πιστεύει ότι θα πρέπει να γνωρίζουμε κάποια Θεωρία Ιστορίας (η οποία είναι περίπλοκη και "απαιτούνται βαθύτερες γνώσεις άλλων επιστημών", "διασταυρώνοντας εξειδικευμένα ακαδημαϊκά βιβλία και πηγές") για να μπορέσουμε να έχουμε "αλήθεια" και "ακρίβεια" στην Ιστορία.
Δε σκοπεύω να υπερασπιστώ τους Ιστορικούς. Μπορεί όντως αυτοί να πιστεύουν ότι στην Ιστορία χρειάζεται να υπάρχει μια Θεωρία για το πώς εκτυλίσσονται τα γεγονότα που γίνονται Ιστορία. Εγώ δεν είμαι Ιστορικός. Μου φαίνεται όμως ότι αυτή η αντίληψη του post συσκοτίζει, εμποδίζει δηλαδή την πρόσβαση στη γνώση. Επειδή το 10χρονο δεν έχει πολλές γνώσεις, δε θα πρέπει να ασχολείται με την Ιστορία. Ειδικά όταν πέφτει πάνω της ο Χριστόδουλος και ο Ψωμιάδης και την παραποιεί.
Στην Ιστορία μπορεί να γίνει παραποίηση ή παράλειψη στα ίδια τα γεγονότα. Και βέβαια στην καλύτερη περίπτωση διατυπώνονται για τα ιστορικά γεγονότα επιστημονικώς τεκμηριωμένες γνώμες, που είτε αρέσει είτε όχι παραμένουν γνώμες. Αυτές μπορεί σε άλλη περίπτωση να επηρεάζονται από (πολιτικά π.χ.) συμφέροντα.
Νομίζω ότι αυτό που λείπει στην διδασκαλία της ιστορίας είναι η κριτική σκέψη απέναντι στα γεγονότα, η τόλμη να ακούγεται μια διαφορετική άποψη. Αυτό ξεπερνάει πράγματι τις δυνάμεις ενός 10χρονου, αφού θα γίνει 11χρονος, ..., 30χρονος κλπ. και αν τα βρει και τότε. Γιατί είναι ανάγκη στους περισσότερους 10χρονους να γαλουχηθούν με "κοινώς παραδεκτές καθιερωμένες αλήθειες" για να προχωρήσουν στη ζωή τους, χωρίς πολλές αναλύσεις.
Σε ένα μέλλον όπου μέσω των blog και εν γένει του internet, η κάθε είδους (αληθής/ψευδής) και κινήτρων (αγνών/υποκινούμενων) άποψη θα έχει τη δυνατότητα να μεγενθύνεται, μήπως θα πρέπει να αναζητήσουμε μια καλύτερη κοινή συνείδηση-διαχείρηση απέναντι σε οποιαδήποτε ορθή ή όχι προσβολή των "καθιερωμένων αληθειών";