Sunday, December 17, 2006

Πολιτική ανορθότης

αυτό το καιρό διαβάζω την καταπληκτική συλλογή δοκιμίων "με το βήμα του κάβουρα" από τον Ουμπέρτο Έκο, και με αφορμή ένα post της pixie, θα ήθελα να θίξω λίγο το θέμα της πολιτικής ορθότητας.

Ο κύριος καθηγητής ξεκινάει το σχετικό κείμενο του με την δήλωση: "θεωρώ ότι ο όρος politically correct χρησιμοποιείται κατά πολιτικά λανθασμένο τρόπο". Μετά, δίνει πολλά παραδείγματα, όπου κατά την γνώμη του στην προσπάθεια να αποφύγουμε ο λόγος μας να εμπεριέχει ρατσιστικές και προσβλητικές εκφράσεις, καταλήγουμε σε άκρατο ρατσισμό, όπως για παράδειγμα οι Ιταλοί που κάποτε δίσταζαν να κατονομάσουν τους Εβραίους ως "Εβραίους" αλλά "Ισραηλίτες" θεωρώντας ότι το "Εβραίος" είναι υποτιμητικό (!!!). Άλλο ένα υπέροχο παράδειγμα είναι οι μαύροι και οι λεσβίες, όπου μεταξύ τους αποδέχονται πλήρως να αποκαλεί ο ένας τον άλλο "nigger" ή "dyke" αντίστοιχα, αλλά αν ένας εξωτερικός του κύκλου τους χρησιμοποιήσει τους συγκεκριμμένους όρους κινδυνεύει η σωματική του ακεραιότητα.

Άλλο ένα καταπληκτικό παράδειγμα του φασισμού που προκαλεί η πολιτική ορθότης, είναι η προσβολή της αντίθετης άποψης στην προσπάθεια να προστατευτεί μία άλλη. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ δεν θεωρούνταν πολιτικά ορθό να αποκαλείς το κίνημα κατά των εκτρώσεων "anti-abortion" αλλά "pro-life", υπέρ της ζωής δηλαδή, εμμέσως δηλώνοντας ότι όσοι έχουν την αντίθετη άποψη δεν σέβονται την αξία της ζωής!!! Το συγκεκριμμένο θέμα λύθηκε μετά από σάλο που προκάλεσε στην εφημερίδα Los Angeles Times.

Η πολιτική ορθότητα όχι μόνο μπορεί να προσβάλλει την άποψη του άλλου ή να δημιουργήσει ρατσισμό, αλλά επιπλέον μπορεί να θίξει και την μόρφωση. Για παράδειγμα πάλι στις ΗΠΑ, κινήματα μαύρων έκαναν διαμαρτυρίες κατά της διδασκαλίας "λευκής" (!!!) λογοτεχνίας στα σχολεία όπως πχ Σαίξπηρ, κι αντιπρότειναν την διδασκαλία παραπάνω υλικού από αφροαμερικάνους λογοτέχνες. Πολύ ενδιαφέρον ακούγεται, αλλά αν σκεφτεί κανείς το ποσοστό των "μαύρων" έργων σε σχέση με τα υπόλοιπα στην παγκόσμια λογοτεχνία, τότε δεν θίγεται ο σφαιρικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης αν υπερ-επικεντρωθούμε σε αυτά, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσουμε ένα τερτίπι ακτιβιστών; Δεν δημιουργείται περεταίρω ρατσισμός αν δώσουμε χρώμα επιδερμίδος σε μεγάλα λογοτεχνικά έργα; Μήπως ο Σαίξπηρ ήταν φασίστας;

Ο κύριος καθηγητής, κλείνει με ένα πολύ σημαντικό συμπέρασμα: Η χρήση πολιτικής ορθότητας έχει ως σκοπό να υποκαταστήσει την προσπάθεια για επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων που εντοπίζει. Είναι η μετάθεση του προβλήματος από την αρένα των πολιτικών δράσεων σε αυτήν του εκλεπτυσμένου λόγου. Όταν έναν "ανάπειρο" επιβάλεις να τον αποκαλούν "άνθρωπο διαφορετικών δεξιοτήτων" ενώ δεν κάνεις τίποτε για να επιλυθούν τα καθημερινά του προβλήματα τότε τί πέτυχες πέρα από το να στρουμφοκαμηλίζεις από την μία κι από την άλλη να τον εκθέτεις ακόμη περισσότερο σε περίεργα γλωσσικά σχήματα;;;

Κλείνωντας κι εγώ παραθέτω μία αστεία συλλογή "πολιτικά ορθών" μετασχηματισμών, κατά το αμερικάνικο STUPID:

καουμπόυ: λειτουργός βοοειδών
σεισμός: γεωλογική ανακατάταξη
ιερόδουλη: οριζοντίως προσβάσιμη
φαλακρός: άτομο με οπισθοχωρημένους θύλακες
άστεγος: οικιστικά ελαστικός
λευκός: ελλειματικός σε μελανίνη

(περιττό να πω ότι στα 2 τελευταία είχα πέσει κάτω από τα γέλια)

12 comments:

Pixie said...

Υπέροχα τα παραδείγματα που χρησιμοποίησες!Η χρήση λέξεων πολιτικά ορθών έχει δημιουργίσει πολλές ακρότητες.Είναι ένα πολύ καλό εργαλείο για τον έλεγχο της σκέψης μιας και ξεχωρίζει τι πρέπει να διδαχτεί και τι όχι, τι πρέπει να συζητηθεί και τι δεν πρέπει γιατι θα προσβάλλει. Η αποψη μου ειναι οτι γλώσσα πρέπει να είναι ενα εργαλείο που θα πρέπει να διευκολύνει την επικοινωνία και όχι να δημιουργεί επιπλέον κατηγοριοποιήσεις και να αποξενώνει ακόμη περισσότερο.Τι θα συμβεί αν κάθε φορά πρεπει να σκέφτεσαι τι να πεις;Αρχίζεις και αυτολογοκρίνεσαι.Τι θα συμβεί αν πεις το μη πολιτικά ορθο και αυτο μπορει να αποτελέσει βάση για κάποιον να σου κάνει μηνυση;Και τι θα γίνει με την ελευθερία λογου;Για μένα σημασία έχει ο τρόπος που λές κάτι και οχι η λέξη που θα χρησιμοποιήσεις.
Επιπλέον νομίζω οτι με το να αποκαλέσεις κάποια οριζοντίως προσβάσιμη!τελικά δίνεις ακομα μεγαλύτερη σημασία στην ιδιότητα της απο το αν απλά έλεγες ιερόδουλη.
υ.γ Θα διαβάσω το βιβλιό που αναφέρεις πρέπει να είναι πολύ καλό.Σε ευχαριστώ πολύ για την αναφορά σου στο άρθρο μου.Φιλάκια!

rockordie said...

Να δώσω ένα παράδειγμα από την Θεσσαλονίκη;
Καλά εγώ θα το γράψω θέλετε δεν θέλετε.

Όταν μιλάει κάποιος ντόπιος για Βούλγαρους και Τούρκους (για τους Παοκτσήδες), όλα καλά, χαβαλές να γίνεται.
Όταν το λέει Αθηναίος, καταστροφή, ρατσισμός, Αποκάλυψη (του Ιωάννη), λες και πρόκειται για παγκόσμια συνωμοσία εναντίον του ένδοξου βορρά.

Stormrider said...

@pixie
τσέκαρε το είναι πολύ καλό! εννοείτε προτάσεις για βιβλία δέχομαι αυτή τη περίοδο!!!

@rockordie
κι εγώ τώρα τις γιορτές nwn2 (θα αφήσω λίγο το wow...)

Anonymous said...

Λοιπόν, αν έχεις καιρό για διάβασμα (έρχεται και η εξεταστική, ε!), νομίζω ότι θα απολάμβανες το 'Θηλυκό πόκερ' του Μίμη Ανδρουλάκη και την 'Πραγματεία περί αθεολογίας' του Μισέλ Ονφρέ. Καλή ανάγνωση!

ο δείμος του πολίτη said...

Μου άρεσε το άρθρο-παρουσίαση του βιβλίου. Οξυδερκής ο Eco επηρεάζει και διαμορφώνει όλη τη σύγχρονη σκέψη. Η πολιτική ορθότητα είναι διαστρεβλωμένη άποψη για την κοινωνική ανοχή. Πράγματι οφείλεται στην προσπάθειά μας να αποφύγουμε χαρακτηρισμούς αρνητικούς επηρεασμένοι από τα κακώς κείμενα. Και πάλι ήταν μια ωραία παρουσίαση.

Pixie said...

Νέες λεξούλες που θα μοιάζουν ορθές οταν ο κόσμος αναποδογυρίσει:
Terrorist (τρομοκράτης)-"misguided criminals," (χρησιμοποιήθηκε απο το BBC news)
Fail (αποτυγχάνω)-"deferred success"
"brainstorming"-"thought shower" (για να μην προσβάλουν ατομα με παθήσεις εκεφάλου)

υγ τελευταία δεν έχω διαβάσει κάτι καλό που να μην έχει σχέση με σπουδές ή manga comics.Ψαχνω προτάσεις οπότε θα ακολουθήσω τη δική σου γιατί σε εμπιστεύομαι.

Stormrider said...

@ανώνυμος
Το "βαμπιρ κ καννίβαλοι" μου άρεσε πάρα πολύ, στα μυθιστορήματα του Μίμη έχω κάποιους ενδιασμούς, αλλά αν πέσει στα χέρια μου σίγουρα θα του δείξω την δέουσα προσοχή.

@δήμος
ο Έκο είναι από τους πλέον αγαπημένους μου διανοητές, και ξέχασα να προσθέσω για το βιβλίο του ότι σίγουρα πολλοί φίλοι αναγνώστες μου που ανήκουν στον φιλελεύθερο χώρο μπορεί να ενοχληθούν από κάποια κείμενα στο βιβλίο, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα περισσότερα δοκίμια γράφτηκαν σε κατάσταση έντονου προβληματισμού κι απαισιοδοξίας του κύριου καθηγητή για την κατάσταση Μπερλουσκόνι στην Ιταλία.

@pixie
ψάχνω απεγνωσμένα τον Υφαντόκοσμο του Μπάρκερ (στα βιβλιοπωλεία δεν ξέρουν καν τον συγγραφέα...).

πάντως ετοιμάζω χριστουγεννιάτικο post με όλα τα έργα που μου αρέσει να βλέπω/ακούω κτλ τα Χριστούγεννα!

Pixie said...

Λατρεύω τον Clive Barker πραγματικά.Θα το βρεις σίγουρα Αθήνα σε καμιά πρωτοπορια αλλα δεν θυμάμαι εκδοσεις.Εχω και ζωγραφιές και comic του Clive σχετικά με την ιστορία του Hellraiser.Απιστευτος! Τωρα δεν διαβάζω κάτι που να έχει τόση αξιά όσο ο Εκο γι'αυτο δεν σου προτεινα. Διαβάζω το porno του Ιrvin Welsh, η συνέχεια του trainspotting στα Αγγλικά.Διασκεδαστικός πονοκέφαλος στην αγαπημένη μου Σκοτία!

Οσο για το post σου I just can't wait!!!

regina_boukoura said...

Kαλός ο Έκο αλλά ποτέ μην πολυπαίρνεις στα σοβαρά αυτά που γράφει. Αμφιβάλλω αν τα παίρνει και ο ίδιος! Ωραίο blog, αφήνω την καλησπέρα μου.

Stormrider said...

καλά, αν το πάρουμε από την υπαρξιακή πλευρά το θέμα, σίγουρα κανέναν δεν πρέπει να παίρνουμε στα σοβαρά.

καλησπέρα και σε σένα!

g.manoussakis said...

Συμφωνώ με αυτά που λέει το ποστ και ο Ο.Έκο, αλλά πιστεύω ότι γενικά στον χώρο της ενημέρωσης ρυθμιστής του πολίτικαλ κορέκτ είναι το χρήμα, ενώ οι περισσότεροι -η συντριπτική πλειοψηφία- δημοιογράφοι βολεύονται και γράφουν ό,τι τους πληρώνουν να γράφουν!

Taliesin said...

http://www.thebestpageintheuniverse.net/c.cgi?u=your_stupid_ideas