Sunday, October 14, 2007

Το αφόρητο κλισέ της "άμεσης δημοκρατίας"

Την αρχή την έκανε ο Γιώργος Παπανδρέου με τον όρο "συμμετοχική δημοκρατία" (τί πλεονασμός!) κι έκτοτε αναβίωσε ένα κλισέ που μας έλεγαν στο σχολείο οι τρισάθλιες φιλολογίνες: "πρέπει να αναβιώσουμε την άμεση δημοκρατία, όπως γινόταν στην αρχαιότητα! Με την πρόοδο της τεχνολογία κι αυτού το -πως το λέτε- ιΝΤερνέτ είναι πλέον εύκολο!".

Ο όρος πράγματι έχει γίνει πολύ trendy, και τον αναπαράγει είτε ο κάθε πολιτικάντης (βλ. Άδωνης Γεωργιάδης) είτε ο μέσος ποζεράς άσχετος για να δώσει διαπιστευτήρια δημοκρατικότητας κι ελληνολατρείας.

Δεν έχουν όμως τίποτε συγκεκριμμένο στο μυαλό τους. Δηλαδή τί; Να γίνονται πιο πολλά δημοψηφίσματα; Να το κάνουμε προεδρική δημοκρατία φάση ΗΠΑ και να ψηφίζουμε απευθείας αρχηγό κράτους; Κάθε πρωί ο καθένας μας να λαμβάνει στο mail box του θέματα για τα οποία πρέπει να αποφασίσει τα οποία αφορούν καθημερινά λειτουργικά θέματα της κυβέρνησης;

Τα πολλά δημοψηφίσματα ακούγονται ως μία ελκυστική λύση, με τη μόνη διαφορά οτι δεν πρόκειται να περάσει ποτέ κάποιο νομοσχέδιο κι εν τέλει να μην δουλέψει τίποτα.
Φαντάζεστε να γίνει νομοσχέδιο για την παιδεία κι η κάθε κυράτσα να ψηφίζει για το μέλλον σου; Φαντάζεστε να γίνει νομοσχέδιο για πόλεμο και να σύρει ο κάθε Ψωμιάδης τους πάμπολλους ακολούθους του; Φαντάζεστε να γίνει ψήφισμα για μία στρατηγική οικονομική απόφαση και να κληθώ πχ εγώ να ψηφίσω, που δεν έχω το κατάλληλο background στα μακροοικονομικά και την δημόσια διοίκηση; Φαντάζεστε τους κάθε ΚΚΕδες που θα θέλουν να σαμποτάρουν το τρέχων σύστημα και να ψηφίζουν με βάση του να βγουν αποφάσεις με μηδενική πλειοψηφία;

Η κοινοβουλευτική δημοκρατία έχει ένα μεγάλο ατού, που συνάδει με μία πολύ σημαντική θεωρία της διοικητικής επιστήμης: δεν κάνεις micro-management εκεί που δεν χρειάζεται. Κι επιπλέον, δε μπορούν μη-ενδιαφερόμενοι να αποφασίζουν μαζί με τους άμεσα ενδιαφερόμενους για ένα θέμα.

Πιστεύω ότι οι θεωρίες για αλλαγή του πολιτικού συστήματος είναι παιχνίδια εντυπωσιασμού. Μπορεί η κοινοβουλευτική δημοκρατία να επανασχεδιαστεί με γνόμωνα την αποτελεσματικότητα και τα κόμματα να κάνουν περισσότερα ανοίγματα στην κοινωνία.

Η εφαρμογή της άποψης ενός τεχνικά καταρτισμένου έναντι ενός ξερόλα άσχετου δεν είναι κατάργηση της δημοκρατική διαδικασίας, είναι ορθολογική δόμηση του πολιτεύματος. Ναι, θα ήθελα δημοσκοπήσεις σε θέματα που αφορούν το ΑΠΟΛΥΤΟ σύνολο των πολιτών (όπως πχ χωρισμός Κράτους-Εκκλησίας, κατάργηση του άχρηστου θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας κτλ) αλλά μην ξεχνάμε ότι ο κόσμος πάει μπροστά, και πολλά θέματα θέλουν εξειδικευμένους χειρισμούς που όχι μόνο δεν μπορεί ο μέσος πολίτης να τα λύσει, αλλά ούτε καν να τα καταλάβει.

6 comments:

vpapanik said...

πρέπει να αναβιώσουμε την άμεση δημοκρατία, όπως γινόταν στην αρχαιότητα!

Αν θυμάμαι καλά στην αρχαιότητα ένας πολίτης αντιστοιχούσε σε 3 σκλάβους...

Manny Calavera said...

Η άμεση δημοκρατία είχε κάποτε νόημα σε ένα σώμα 10-20 χιλιάδων πολιτών, που ζούσαν στο ίδιο μέρος (πόλη-κράτος). Στη σημερινή εποχή του εθνικού κράτους, η άμεση δημοκρατία είναι ανέφικτη

Όσο για τις μαλακίες περί ίντερνετ, πρόκειται για μπαρούφες ολκής. Το πρόβλημα δεν είναι το μέσο που θα εκφράσεις τη γνώμη σου, αλλά το πλήθος και η περιπλοκότητα των προβλημάτων. Δε μπορείς πλέον να έχεις άποψη για όλα. Μάλλον, μπορείς να έχεις άποψη, αλλά αν στερείσαι της απαραίτητης γνώσης καλύτερα να μην την εκφράσεις.

Για τα δημοψηφίσματα, πιστεύω πως στο παρόν κοινοβουλευτικό σύστημα δεν έχουν θέση. Ψηφίζεις ένα κόμμα γνωρίζοντας εκ των προτέρων (υποτίθεται) τι πρεσβεύει σε θέματα όπως, π.χ. ο διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους. Το δημοψήφισμα έχει νόημα για έκτακτα γεγονότα που προκύπτουν εν μέσω διακυβέρνησης (π.χ., ευρωσύνταγμα, συμμετοχή σε πολεμική επιχείρηση, κλπ.)

Από την άλλη δε μ' αρέσει και ο κοινοβουλευτισμός, όπως εκφράζεται σήμερα. Να δίνεις εν λευκώ το δικαίωμα σε κάποιους να κάνουν ότι θέλουν για 4 χρόνια, χωρίς να έχεις λόγο στο ενδιάμεσο σε περίπτωση που εξαπατηθείς.

Ίσως μια καλύτερη λύση να ήταν κάπου στη μέση, μεταφέροντας εξουσίες (και μέρος του φορολογικού συστήματος) στις τοπικές κοινωνίες, όπου μπορεί να λειτουργήσει η άμεση συμμετοχή των πολιτών,αφήνοντας στην κεντρική εξουσία τη διαχείριση προβλημάτων που άπτονται του συνόλου.

BioLogos said...

Μα η αμεσοδημοκρατία και η συμμετοχικοδημοκρατία και ότι άλλο που λήγει σε -δημοκρατία εφαρμόζεται ήδη κάτω από τη μύτη σου φίλτατε.
Αρκεί να ανοίξεις την ΤV και θα έχεις τον παρουσιαστή-αυθεντία-πνευματικό εκπρόσωπο της λαϊκής βάσης, που θα του εξηγήσει όλα όσα πρέπει να γνωρίζει (και για τα οποία πρέπει να έχει άποψη) σε απλά ελλήνικος.
Εγώ όμως δεν καταλαβαίνω ελληνικά.Καλώς ήρθα και καλώς με βρήκα.

Κουνουπι said...

Η σύγκριση με την αρχαιότητα είναι ατυχής. Η συμμετοχή στα κοινά και πολύ περισσότερο η λήψη αποφάσεων απαιτούν χρόνο και άνεση, απαιτούν τα βασικά σου προβλήματα να είναι τακτοποιημένα. Οι αμεσοδημοκράτες της Αρχαίας Αθήνας ήταν ουσιαστικά η ελίτ της εποχής, ελεύθεροι πολίτες που δεν εργάζονταν οι ίδιοι, αλλά έβαζαν κάποιους άλλους να δουλεύουν γι' αυτούς. Η παρατήρηση του Vpapanik είναι η πιο εύστοχη.

Προκειμένου να συμμετάσχει άμεσα ο κάθε Νίκος και η κάθε Μαρία στη λήψη αποφάσεων, δε χρειάζεται μεγαλύτερη διάδοση του Internet ή περισσότερες γραμμές ADSL. Χρειάζεται ρομποτοποίηση της παραγωγής σε επίπεδα επιστημονικής φαντασίας. Να δουλεύουν κάποιοι άλλοι γι' αυτούς.

(Εσύ το χρειάζεσαι πραγματικά το Word Verification;)

Stormrider said...

@κουνούπι

χαχαχααχ ναι ρε, αφου αν δεις σχόλια σε παλιά ποστ είναι γεμάτα διαφημήσεις...
λες να μαι καμμία ψωνάρα;

Κουνουπι said...

Δίκιο έχεις. Η Εύα Καϊλή δεν έβαλε Word Verification στο blog της και δεινοπαθεί, η καημένη...
Αυτή προσπαθεί να συζητήσει για σοβαρά πολιτικά θέματα και οι ανεγκέφαλοι υποβαθμίζουν το επίπεδο της κουβέντας με σχόλια του τύπου: "Εύα, είσαι τρελό μωρό", "σε παντρεύομαι ευχαρίστως", "πεθαίνω να μου μιλάς για ενότητα" κ.α.
Τεντιμπόιδες...