Wednesday, July 25, 2007

υστερόγραφο στην «Περι Θεού Αυταπάτη» του Richard Dawkins

είχα να διαβάσω τέτοιο διαμάντι δοκιμιογραφίας από το «Βήμα του Κάβουρα» του Έκο. Ένα best-seller που ήρθε να διαλύσει το σκοταδισμό κι όλο αυτό το ρεύμα παραλογισμού που δημιούργησε ο «Κώδικας ντα Βίντσι» και τα παραπροϊόντα του.

Δεν θα επεκταθώ στο περιεχόμενο του βιβλίου, το οποίο λίγο πολύ είναι γνωστό (πολλά αποσπάσματα είναι διάσπαρτα στο internet) αλλά θα σταθώ στον σχολιασμό του γενικότερου ύφους του καθώς και τα συναισθήματα που μου προξένησε.

Κατ’ αρχάς ο Richard Dawkins έχει κατηγορηθεί για αλαζονικό ύφος, με τρομερές επιθέσεις ενάντια στη θρησκεία που θυμίζουν αντίστοιχη φρασεολογία φονταμεταλιστών. Αυτό φυσικά δεν ισχύει, γιατι πολύ απλά ο κύριος καθηγητής κάνει χρήση του υπέροχου καυστικού ύφους και χιούμορ, χαρακτηριστικό ενός ακαδημαϊκού της Οξφόρδης, που βέβαια σίγα μην το καταλάβει το παπαδαριό ή ο παρηκμαζμένος μαρξιστής/αναγεννημένος χριστιανός που είναι βιβλιοκριτικός ελληνικής εφημερίδας...

Επιπλέον ο κύριος καθηγητής παραθέτει έναν πλούτο επιστημονικών πληροφοριών κι τωρινών εξελίξεων σε τομείς όπως πχ η κοσμολογία, οι οποίες είναι άγνωστες στο ευρύ κοινό και καταρρίπτουν την θεωρία «η επιστήμη έχει κορεστεί, τα κενά πρέπει να τα γεμίσει η θρησκεία». Αλλά ακόμη και σε αυτό το ρητό, ο κύριος καθηγητής παραθέτει το «τα κενά της επιστήμης πρέπει να τα γεμίζει όχι η θρησκεία, αλλά ο δημιουργικός αγνωστικισμός», πράγμα που είναι για μένα το σημαντικότερο συμπέρασμα του βιβλίου.

Η αναγνωστική μου εμπειρία παρέα με το λαμπρό μυαλό του Richard Dawkins ήταν συναρπαστική. Ήταν ένα ταξίδι στις απαρχές της ζωής, στα βαθύτερα ένστικτα του ανθρωπίνου νου, μία διεισδυτική ματιά στις κοινωνικές δομές που συντελλούν στην δημιουργία άκαμπτων και δογματικών θεωρητικών οικοδομημάτων όπως η θρησκεία. Ο κύριος καθηγητής ξεπέρασε κάθε προσδοκία μου και κέρδισε επάξια μία θέση στους ήρωες μου του πνεύματος, δίπλα στους Ουμπέρτο Έκο και Νόαμ Τσόμσκυ.

Όταν η θρησκεία μολύνει την ζωή και την βάζει σε καλούπια, ο αθεϊσμός δεν είναι μία παθητική στάση απόρριψης και μηδενισμού των πάντων, αλλά ένας καθημερινός αγώνας αγάπης και προστασίας της ζωής που είναι τόσο ξεχωριστή με την μοναδικότητα της τόσο σε ατομικό όσο και σε συμπαντικό επίπεδο. Διαβάζωντας το τελευταίο (και συναισθηματικά φορτισμένο) κεφάλαιο του βιβλίου στο μπαλκόνι του σπιτιού μου, τελειώνοντας τις τελευταίες γραμμές που κλείνουν αυτό το μεγαλειώδες έργο με μία απέραντη αισιοδοξία, γύρισα τα μάτια μου και κοίταξα την θάλασσα και τον ορίζοντα. Ναι, είναι πανέμορφα και η ζωή είναι υπέροχη μέσα στην μοναδικότητα της, ακόμη και χωρίς τον Χριστό, τον Ιεχωβά, την Κόλαση ή τον Παράδεισο πάνω από το κεφάλι σου.

ΥΓ: μεθαύριο επιτέλους διακοπούλες με το έτερον ήμισυ!!! Ελπίζω όλοι να απολαμβάνετε το καλοκαιράκι και με μεγάλη χαρά περιμένω τα δικά σας πάσης φύσεως νέα!!!

12 comments:

vpapanik said...

Το αγόρασα προχθές, αλλά μόλις με είδε ο πατέρας μου, μου το άρπαξε σχεδόν βιαίως ... για να το διαβάσει πρώτος. Κάνε γονείς σου λέει μετά.

ο δείμος του πολίτη said...

Τελικά δε μου απάντησες: στα ελληνικά ή στα αγγλικά το διάβασες το βιβλίο;

Stormrider said...

@vpapanik
χαχαχα άστα να πάνε!

@δείμος
στα ελληνικά! το βιβλίο κυκλοφόρησε πολύ πιο πριν αλλά μάταια έψαχνα στα πρακτορεία την αγγλική έκδοση... γιατί ρωτάς; παρατήρησες τίποτα λάθη στη μετάφραση;

black fairy said...

Μετά από τέτοια βιβλιοκριτική και από αρκετό ψαξιμο το προμηθεύτηκα κι εγώ... Σκέψεις και κριτική αμα τη επιστροφή, σου και μου... Καλό 3ήμερο!

ο δείμος του πολίτη said...

Ναι, ρε συ. Πήγα εχθές σε βιβλιοπωλείο και το είδα τυχαία (και εξαιτίας σου το αγόρασα). Πάντως μκου είπαν ότι είναι το νούμερο ένα βιβλίο σε πωλήσεις αυτές τις μέρες.

Freelancer said...

Θα σταθώ σε μια φράση, σ’ αυτήν που λες ότι είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα του βιβλίου: «τα κενά της επιστήμης πρέπει να τα γεμίζει όχι η θρησκεία, αλλά ο δημιουργικός αγνωστικισμός». Το να καταλάβει κάποιος αυτή την φράση δεν είναι εύκολο. Είναι εύκολο να βρεις τι σημαίνει «αγνωστικισμός» αλλά την έννοια «δημιουργικός αγνωστικισμός» ποιος την ορίζει; Η γνωστή συνταγή για δημιουργία απροσδιόριστων και διφορούμενων εννοιολογικά φράσεων οι οποίες ταιριάζουν απόλυτα στα δοκίμια: παίρνουμε μία λέξη με σαφέστατη ερμηνεία (αγνωστικισμός) και την συνδυάζουμε με μια γενικευμένη έννοια (δημιουργικός) και έχουμε ένα αποτέλεσμα που μπορεί κάποιος να το ερμηνεύσει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και κανένας να μην είναι λάθος. Εσύ κατάλαβες τι θέλει να πει γιατί διάβασες το βιβλίο. Σαν φράση από μόνη της δεν λέει τίποτα. Μπορώ να παραδεχτώ όμως ότι μου κέντρισες το ενδιαφέρον για το βιβλίο και τώρα στην πολυπόθητη άδεια θα το πάρω να το διαβάσω. Καλά που υπάρχουν και μερικοί bloggers σαν εσένα και γράφουν που και πού για κανένα βιβλίο.

"Δημήτριος ο Ταξιδευτής" said...

welcome to the machine..

Καραμπίνη Λίτσα said...

ΤΡΕΙΣ ΜΟΝΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΛΗΣΤΕΙΑ

Θα μπορούσες να πεις πως ήτανε μια ασήμαντη ληστεία, αν η γριά, που εκείνη τη στιγμή βρισκότανε στη τράπεζα μαζί με τη νύφη της να πάρει τη σύνταξη, δεν έπαιρνε όμηρο το ληστή και τη λεία του μαζί.
Ποιος να το πίστευε! Η μικρόσωμη γριούλα, με το μαύρο τσεμπέρι στο κεφάλι, και το φάντασμα του Αλτσχάιμερ να αλωνίζει στο μυαλό της, αρπάζει το όπλο του ληστή, πυροβολεί στον αέρα, παίρνει όμηρο το ληστή και τη νύφη της μαζί, και - πάντα υπό την απειλή του όπλου - τους οδηγεί εκεί όπου θα βρεθούν αιχμάλωτοι, δεμένοι και οι τρεις, στους κρίκους της ίδιας αλυσίδας.
Οι πιο κρυφές φαντασιώσεις τους, η μοναξιά, ο έρωτας, τα πάθη και οι ενοχές τους, στήνουν ενέδρα στα όνειρά τους. Μέχρι που βυθίζονται και οι τρεις, σε ένα άπατο πηγάδι, όπου εκεί για πρώτη φορά, έρχονται αντιμέτωποι με το θαύμα της ζωής. Το θαύμα του ανθρώπου που αναγεννιέται από τις στάχτες του.
Ύστερα, δεν μπορείς να ξεχωρίσεις πια, ποιοι είναι οι όμηροι ποιοι είναι οι ληστές.
Γιατί, η ληστεία ήτανε μόνο το άλλοθι των ληστών, γιατί οι ληστές υπήρξαν πάντα όμηροι των ονείρων τους, γιατί οι όμηροι λήστεψαν τα λάφυρα της ζωής των ληστών και γιατί η μοναξιά θα στήνει πάντοτε ενέδρες και θα κατασπαράζει λάφυρα, ομήρους και ληστές.
Είναι μια ιστορία σκληρή, τραγική, κάποιες φορές αστεία, και βέβαια, το θέμα της, αναφέρεται στην ανθρώπινη μοναξιά.
Η ληστεία είναι η πρόφαση, είναι και ο κεντρικός ιστός, όπου γύρω του περιπλέκεται η ιστορία.
Η μοναξιά είναι ο καταλύτης, το ερέθισμα, η κινητήριος δύναμη, και καθορίζει τη πλοκή
Υπάρχει και ο πυρήνας του θέματος, όπου πίσω από τα περιστατικά της ιστορίας, μας προκαλεί να απαντήσουμε.
Τελικά, είμαστε, ή νιώθουμε μόνοι;
Αλλά μέσα από τα χίλια πρόσωπα της μοναξιάς, γιατί οι άνθρωποι μιλάνε συχνότερα για τη μοναξιά της μεγαλούπολης;
Μόνο εκεί, στους πολυσύχναστους δρόμους της, μπορείς να αφουγκραστείς τη βοή που αφήνουν πίσω τους οι παράλληλοι μονόλογοι των ανθρώπων;
Και πέρα από τις μεγάλες πόλεις; Στην επαρχία, στα χωριά, στα μεγάλα ή στα μικρά χωριά, εκεί όπου οι πόρτες των σπιτιών μένουν διάπλατα ανοιχτές, εκεί, υπάρχει στ΄ αλήθεια, πάντα, η ανθρώπινη επικοινωνία; Είναι δεδομένη η αγαστή συνύπαρξη των ανθρώπων;
Δηλαδή, είναι ο γεωγραφικός χώρος εκείνος που καθορίζει στερεότυπες συμπεριφορές και καταστάσεις; Ή μήπως, και σ΄ αυτές τις κλειστές κοινωνίες της επαρχίας, τα ίδια ή κάποια άλλα μοτίβα ζωής, δεν παράγουν μοναχικές ανθρώπινες φιγούρες και στείρες ψυχές;
Ασφαλώς και δεν ευθύνεται ο τόπος, γιατί, η μοναξιά είναι μια εσωτερική κατάσταση που δεν έχει καθόλου να κάνει με το πόσοι άνθρωποι υπάρχουν γύρω σου,
ή με το να είσαι όντως μόνος ή όχι.
Και αυτό ακριβώς, είναι εκείνο που επιχειρεί να μεταγγίσει στον αναγνώστη τούτο το βιβλίο.
Ο τόπος που διαδραματίζεται η ιστορία, είναι ένα μικρό, ορεινό χωριό, πενήντα χιλιόμετρα έξω από τη Θήβα. Τρακόσοι νοματαίοι ζουν εκεί. Κι όπως λέει η Μαγδαληνή, η κεντρική ηρωίδα της ιστορίας, είναι φορές που βλέπει μέσα από τη φαντασία της, να είναι κολλημένα δέκα χιλιάδες στόματα, πάνω στο καθένα απ΄ τα κεφάλια των συγχωριανών της. Και λένε τα στόματα, λένε, λένε, ακατάπαυστα. Και αναχαράζουν, και αναπαράγουν και μασουλάνε τη ψυχή της.
Κι εκείνη, στη προσπάθειά της να βρει ένα ασφαλές καταφύγιο, κρύβεται μέσα της. Εκεί, στο χώρο της φαντασίας της, όπου χτίζει τον δικό της υπέροχο κόσμο.
Μέσα σ΄ αυτόν τον εσωτερικό της εγκλεισμό, διοχετεύει όλες της τις προσδοκίες.
Κάνει άπειρα ταξίδια με το νου της στο απόλυτο τίποτα.
Νιώθει τα κενά των αισθήσεών της να πλημμυρίζουν με δυνατά συναισθήματα, και να παραμένουν κενά.
Βιώνει τον έρωτα, τον πόνο, τη χαρά. Εκεί, στον κόσμο της φαντασίας της, ζει τη καθημερινότητά της.
Αλλά… απαξιώνει την ίδια της τη ζωή.
Ε, αυτό κι αν είναι μοναξιά.
Μια μοναξιά ανελέητη, που σε κυκλώνει από παντού.
Μέχρι που κάποτε γίνεται εκείνη η ληστεία.
Μέχρι που, η Μαγδαληνή και ο ληστής, βρίσκονται όμηροι, υπό την απειλή του όπλου της γριάς.
Και μέχρι τότε που πέφτουνε οι μάσκες.
Το μυθιστόρημα «ΤΡΕΙΣ ΜΟΝΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΛΗΣΤΕΙΑ» είναι το πέμπτο βιβλίο της Λίτσας Καραμπίνη. Κυκλοφορούν ακόμη τα εξής μυθιστορήματα, όλα από τις εκδόσεις ΑΡΜΟΣ.
- «Κορίτσια με καλή ανατροφή», ένα βιβλίο που αναφέρεται σ΄ όλες εκείνες τις γυναίκες που κυριευμένες από μικρές, καθημερινές κρίσεις άγχους και πανικού, χάνουν πολλές φορές τις ισορροπίες ανάμεσα στους άλλους και τον εαυτό τους. Σ΄ εκείνες τις γυναίκες, που νομίζουν, πως, για να τις αγαπούν πρέπει και να τις εγκρίνουν…
- «Από πού πάνε για τον παράδεισο», μια ιστορία με μεταφυσική αλλά και γήινη χροιά, αφού αρχίζει με το θανατηφόρο ατύχημα της Άννας και διαδραματίζεται στον αέρα καθώς δίπλα της παρουσιάζεται το alter ego της, η Αννούλα, που την καυτηριάζει, την κατηγορεί την καταγγέλλει. Ξάφνου, να και ο Παναγιώτης, ο ουράνιος οδηγός της. Νέος, ωραίος και… άγγελος. Τρεις διαφορετικές οντότητες σ΄ ένα αναπόφευκτο συναπάντημα πλανώνται πάνω από τη γη, κάνοντας αδιάκριτες καταδύσεις στα σκοτεινά μονοπάτια της ζωής της.
- «Γεννημένη ξανά» μια ιστορία όπου ρίχνει άπλετο φως το τόσο σημαντικό, τόσο ευαίσθητο θέμα της υιοθεσίας. Έχοντας η ίδια βιώσει την εμπειρία της υιοθεσίας, προσπαθώ να ρίξω άπλετο φως στην προσωπικότητα του υιοθετημένου, που παραπαίει συνήθως, ανάμεσα στα μυστικά της θετής οικογένειας, τις ατέλειωτες φαντασιώσεις του, και την αγωνιώδη αναζήτηση των ριζών του στα βάθη μιας ανελέητης σιωπής.
- «Παραμύθι από χώμα και νερό», ένα παραμύθι για ενήλικες όπου επιχειρώ να παντρέψω τη μαγεία του παραμυθιού με το ρεαλισμό ενός σύγχρονου μυθιστορήματος. Είναι ένα παραμύθι μαγικό, αλληγορικό, σκληρό, τρυφερό, αστείο, που απευθύνεται σε όσους κάποτε ονειρεύτηκαν να χτίσουν ένα καλλίτερο κόσμο.
Και τα τέσσερα βιβλία, μέχρι σήμερα, ακολουθούν πολύ καλή πορεία.

Ευχαριστώ.
Λίτσα Καραμπίνη
Σοφοκλέους 17 – 19009 – Ραφήνα
Τηλ. 697482485 e mail lkarabini@altecnet.gr

Κουνουπι said...

Εκεί που νομίζεις πως τα 'χεις δει όλα στη ζωή σου, έρχεται ξαφνικά η Λίτσα Καραμπίνη και σου τινάζει τα μυαλά στον αέρα.

Stormrider said...

γειά σου ρε Λίνα με τη γκρίζα διαφήμιση

WidgetBook said...

Έχει κυκλοφορήσει ένα βιβλίο που απαντάει στο βιβλίο του Richard Dawkins.
Ονομάζεται "Αθεϊσμός - Τίνος είναι η αυταπάτη".
Μπορείτε να βρείτε περισσότερα για αυτό στην διεύθυνση:
http://users.sch.gr/tsoukalos/weblog/2007/atheismos.html

dimosthenis k said...

Stormrider με αυτό σου το post μου είχες κινήσει την περιέργεια για αυτό το βιβλίο, και τώρα βρήκα χρόνο να το διαβάσω (αν και έκτο έτος, στο erasmus βρίσκεις χρόνο...)
Όντως απίστευτο, και συμφωνώ απόλυτα με την κριτική σου, οποτε θα κάνω μια παραπομπή εδώ!!!