Tuesday, November 27, 2007

Ο καταστροφικός μύθος της Μαζικής Εκπαίδευσης

Με τις τρέχουσες εξελίξεις όσον αφορά τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για μεταρυθμίσεις, έχει επανέλθει η συζήτηση για την Παιδεία. Υπάρχει πλούσια αρθρογραφία στις εφημερίδες απο καθηγητές και δημοσιογράφους για τα προβλήματα της ελληνικής εκπαίδευσης, η οποία δυστυχώς παρεκτρέπεται απο την πραγματικότητα γιατι ξεκινάει με κάποιες λανθασμένες παραδοχές.

Η χειρότερη όλων παραδοχή είναι οτι η μαζική παιδεία (κατα το μαζική βιομηχανία) είναι μία αποτελεσματική μέθοδος εκμάθησης. Πράγματι, βλέπω στην τηλεόραση συνέχεια στα διάφορα τραπέζια συζητήσεων κάτι γραβατωμένους ψευτοκουλτουριάρηδες να κατακεραυνώνουν τα ιδιαίτερα μαθήματα με χαρακτηρισμούς Μαφίας όπως για παράδειγμα "παραπαιδεία", "μαύρο χρήμα", "κύκλωμα" κτλ και παραθέτουν απόψεις για το πώς να τα καταπολεμήσουν.
Εγώ το βλέπω απο την ανάποδη. Το ιδιαίτερο μάθημα έχει αποτέλεσμα, γι αυτό και λειτουργεί απο αρχαιοτάτων χρόνων μάλιστα. Πρώτα απο όλα. ο μαθητής έχει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ του καθηγητή. Δεν τρως στην μάπα το κάθε βαρεμένο κάθαρμα που δεν έχει ιδέα για το αντικείμενο και απλά τρώει μια θέση δημόσιου υπαλλήλου για να παίρνει τα λεφτά. Δεύτερον, υπάρχει άμεση επαφή διδασκόμενου-διδάσκωντος. Και τρίτον, το κάθε μάθημα ακολουθεί τους ρυθμούς του μαθητή έτσι δεν υπάρχουν οι αδικίες της μαζικής εκπαίδευσης, είτε εις βάρος των αδύναμων είτε (όπως συμβαίνει συνήθως) εις βάρος των καλών. Αυτό το τελευταίο μου δίνει πάσα για το επόμενο επιχείρημα.

Η δεύτερη λανθασμένη παραδοχή είναι οτι μαζική παιδεία = δίκαιη παιδεία. Δηλαδή συγγνώμη, εγώ που στο λύκειο είχα για καθηγητές κάτι διανοητικά καθυστερημένα καθάρματα είχα ίδιες ευκαιρίες με ένα παιδί που είχε φυσιολογικούς διδάσκοντες; Και το παιδί που αναφέρω είχε ίδιες ευκαιρίες με ένα άλλο που του έκατσαν πραγματικά φωτισμένοι καθηγητές; Και όλοι αυτοί οι παραπάνω δεν είμασταν ευνοημένοι σε σχέση με ένα παιδί της παραμεθωρίου που στο σχολείο του δεν υπήρχε καν προσωπικό;;; (εγώ όχι πάντως, καλύτερα χωρίς καθηγητές παρά με αυτούς που είχα). Και φυσικά το θέμα δεν επικεντρώνεται μόνο στο στελεχιακό δυναμικό, αλλα και στις εγκαταστάσεις, την οργάνωση του σχολείου κτλ.

Η τρίτη παραδοχή είναι οτι οι εξετάσεις είναι καλό πράγμα κι οδηγούν σε αποτελεσματικότερη εκπαίδευση. Δεν υπάρχει μεγαλύτερος μύθος στην ιστορία της παιδείας απο αυτόν. Οι εξετάσεις, άμεσο παράγωγο της μαζικής εκπαίδευσης, οδηγούν στην καθαρά κερδοσκοπική προσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ειλικρινά προβληματίζομαι όταν ακούω τους διάφορους "σοφούς" του υπουργείου παιδείας να κατεβάζουν προτάσεις όπως πχ πολλαπλά συγγράματα, όταν όλα αυτά θα καταρρεύσουν μπροστά στην αμείλικτη πραγματικότητα των εξετάσεων. Όταν δηλαδή πέσει σύρμα απο ποιό βιβλίο βάζει ο καθηγητής τα θέματα, θα μπει στο κόπο κανείς να διαβάσει τα υπόλοιπα; Μα και να θέλεις, δεν μπορείς εκ των πραγμάτων.
Οι εξετάσεις είναι η πηγή όλων των κακών της παιδείας, αφού είναι η κύρια αιτία της παπαγαλίας, της ταύτισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας με το ψυχοφθόρο άγχος και της κατάταξης των διδασκομένων με βάση ένα σε καμμία περίπτωση αντικειμενικό κριτήριο. Πολλοί διανοητικά καθυστερημένοι νομίζουν οτι ο βαθμός είναι ένα αδιαμφισβήτητο κριτήριο αξιολόγησης, με βάση την σοφιστεία "όλοι εξετάζονται στα ίδια, εδώ να σε δώ!!!". Καταρχάς η εξέταση αποτελεί ένα μικρό κομμάτι όλης της ύλης, δεν περιγράφει σε καμμία περίπτωση την συνολική ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ του μαθήματος απο τον διδασκόμενο. Και δεύτερον, βασίζεται σε εξω-εκπαιδευτικά κριτήρια όπως για παράδειγμα την γνώση των "ΣΟΣ", την καλή πληροφόρηση και την απομνημόνευση μεθοδολογιών για την επίλυση προβλημάτων. Την ικανότητα του διδασκόμενου να συνθέτει, να δημιουργεί και να παράγει ιδέες (που είναι και στην τελική το ζητούμενο) απο αυτά που διδάχθηκε πάει στο βρόντο. Το χειρότερο όμως είναι οτι το εκάστοτε γραπτό αξιολογείται απο το κάθε σκουλίκι δημόσιο υπάλληλο κοιλαρά που μάλλον για θαμώνας του Άουσβιτς αξίζει να είναι παρά κριτής των μαθητών.

Η πρόταση μου τουλάχιστον όσον αφορά την 2βάθμια εκπαίδευση είναι να καταργηθεί η υποχρεωτική φοίτηση. Αφού υπάρχουν τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα, η παρακολούθηση στα μπουρδέλα για 8 ώρες κάθε πρωι επιβαρύνει τους μαθητές και τους κάνει είλωτες χωρίς κανένα αντίκρυσμα. Αλλα θα μου πείτε, απο την άλλη υπάρχει το σαδιστικό κατοχικό σύνδρομο του κάθε πούστη νεοελληναρά "εμείς στα νιάτα μας ζοριστήκαμε, ας παιδευτούν και τα παιδιά να δούνε την γλύκα".
Βγάλε άκρη...

11 comments:

Eugenia said...

Well said. If there's one thing that I absolutely hate in the Greek system is the παπαγαλία. It creates drones, not thinking individuals.

giorgos spiropoulos said...

Η Ελλάδα (όσο υπήρχε τέτοιο πράγμα βέβαια) είναι τα τελευταία 2400 χρόνια μια κολλεκτιβιστική κόλαση, φαινόμενο το οποίο διαχέεται σε κάθε πτυχή της κοινής ζωής σε αυτή. Δε βλέπω τρόπο εξόδου από αυτό. Για να είμαι ειλικρινής είμαι πολύ κοντά στο να πω "Στα σκυλιά".

Κουνουπι said...

Τα εκπαιδευτικά συστήματα όλου του κόσμου βασίζονται στη "μαζική παιδεία" και στις εξετάσεις, μην το τραβάς κι εσύ στα άκρα.
Μήπως, στην πραγματικότητα, ξιφουλκείς εναντίον των παλιών σου καθηγητών;

(Στο δημοτικό μου ήταν δασκάλα η μάνα του Βαβύλη!)

Vaios said...

Φιλε μου κοιτα να δεις θα συμφωνησω σε ολα οσα λες,ομως εχω να κανω καποιες παρατηρησεις και καποια συμπερασματα σχετιζομενα με αυτα που λες.Εχω βγαλει το συμπερασμα αυτα τα 26 χρονια που βρισκομαι στην ζωη οτι ολα τα πραγματα στην ζωη ειναι αλληλενδετα.Τι εχει να κανει αυτο με την παιδεια?Η παιδεια να ξερεις(που ειμαι σιγουρος οτι το ξερεις)στην Ελλαδα δεν παραγει επιστημονες ουτε αλληθινους διανοουμενους.Κακα τα ψεματα.Απο το τελος του 2ου παγκοσμιου πολεμου οι μεγαλες δυναμεις αποφασισαν για μας οτι θα ανηκουμε στην επιρροη της δυσης.Οποτε η παιδεια μας προσαναταλιστηκε στο να παραγει ανοητους καταναλωτες ωστε να δεχονται με θαυμασμο τις εμπορικες πιπες που μας προσφερει ο δυση και κυριως η αμερικη.Με λιγα λογια ολο το οικοδομημα στο οποιο στηριζεται ο δυτικος τροπος ζωης ειναι σαρθρος.Εξου και οι πολεμοι που προσπαθουν με απεγνωσμενο τροπο να "συντηρισουν" οι δυτικοι συμμαχοι (αμερικη,βρετανια).Σε ολο αυτο το μπαχαλο οπως καταλαβενεις εντασεται και η παιδεια.Το προβλημα δηλαδη κατα την αποψη μου λυνεται μονο με ριζικη αλλαγη πολιτικης.Να αλλαξουμε προτυπα και να υιοθετησουμε προτυπα ανατολικα,οπως για παραδειγμα στην κινα που τα παιδια εκει δεν διδασκονται πως να χρησιμοποιουν word και excel αλλα πως να κατασκευαζουν τετοιου ειδους προγραμματα.Η αληθεια ειναι οτι η ελλαδα στον τομεα της παιδειας εχει μεινει πολλη πισω και θα χρειαστει τεραστιος χρονος και προσπαθεια να γυρισει ο τροχος αλλα οσο ζουμε ελπιζουμε.Αυτα απο εμενα....

kouk said...

κουνούπι, πράγματι από τις ΗΠΑ μέχρι τη Ιαπωνία όλοι ακολουθούμε το πρωσσικό μοντέλο. Για το κακό μας όμως! Το ότι στην Ελλάδα το έχουμε φτάσει τις αρνητικές του συνέπειες στα άκρα δεν σημαίνει ότι δεν υποφέρουν και σε άλλες χώρες. Το καθηγητικό λόμπυ των ΗΠΑ για παράδειγμα είναι τρελλά δυνατό και αντιδραστικό και τα θύματα είναι οι οικογένειες και τα παιδιά.

kouk said...

καλά βρε vaio, «ανατολικά πρότυπα»;;; μα είμαστε σοβαροί; Φτάνει πια με αυτό τον αυτοκτονικό αντιδυτικισμό.

Vaios said...

κοιτα kouk θα σου πω οτι δεν τραβαω τα πραγματα στα ακρα οπως το λες απλα λεω πως πρεπει να ερθουμε λιγο πιο κοντα σε αυτους παρα να στηριξουμε τις ηδη υπαρχουσες δομες γιατι πολυ απλα δεν ειναι αποτελεσματκοι και ωφελιμοι ως προς τον ανθρωπο μακροπροθεσμα......

Vaios said...

και για οποιον αμφιββαλει για τα δυνα που μας εχει επιφερει σαν ανθρωποτητα στην ιστορια ο δυτικος πολιτισμος μπορει να παρακολουθησει με κριτικο βλεμμα το βιντεακι που εχω ποσταρει στο πρωτο post του blog μου.Εχει πραγματικα πολυ ενδιαφερον.Περιμενω τα σχολια σας....

kouk said...

δεν διαφωνώ ότι οι υπάρχουσες δομές χρειάζονται βελτίωση ως προς την αποτελεσματικότητα τους, όμως πρέπει να είμαστε ειλικρινής: η κατεύθυνση που πρέπει να κινηθούμε είναι μακριά από την ανατολή και τα διαπιστωμένα αρνητικά φαινόμενα που τη διακρίνουν προς μια ακόμη πιο δυτική πορεία από αυτή που ήδη έχουμε κατά ακολουθία των μεγάλων θετικών που μας έχει ήδη προσφέρει.

Vaios said...

kouk θα με ενδιεφερε πολυ η γνωμη σου για το πρωτο ποστ που εχω κανει στο blog μου......

Stormrider said...

@eugenia
ακριβώς επειδή αυτοσκοπός είναι ένα χαρτί, κι όχι η προσδοκία για μία δημιουργική επαγγελματική καριέρα

@σπυρόπουλος
2400 χρόνια; νόμιζα ότι μέχρι κάποια έτη μΧ υπήρχε αυστηρά ιδιωτική εκπαίδευση στον ελλαδικό χώρο

@κουνούπι
η αλήθεια είναι ότι όλα πλέον τα εκπαιδευτικά συστήματα βασίζονται στην μαζική παραγωγή παιδείας και εκπαιδευομένων. Όπως θα πρέπει να υπάρχει αξιοκρατία και παραπάνω δυνατότητες επιλογής των σπουδαστών.
Όλοι κρίνουμε πάνω κάτω με βάση τα δικά μας, ή αυτά του ευρύτερου κύκλου μας, αυτά έχω δει, αυτά καταγράφω!

@vaios
δεν με ενδιαφέρει ο διχασμός Ανατολή-Δύση. Ούτε πιστεύω ότι στην Κίνα υπάρχει καθαρά δημιουργική μορφή εκπαίδευσης όπως περιγράφεις.
Αυτό που με ενδιαφέρει είναι ο εξορθολογισμός κάποιων εκπαιδευτικών διαδικασιών.

@kouk
για πες για το καθηγητικό λόμπυ τίποτα παραπάνω, δεν έχω ενημερωθεί αρκετά επι του θέματος και με ενδιαφέρει επειδή μπορεί να κάνω μεταπτυχιακά εκεί


ευχαριστώ όλους για τα σχόλια και την συνεισφορά σας στην κουβέντα